تفاوت حجم خون مورد نیاز برای انجام آزمایش، شرایط بیماران و مواردی که در آزمایش مورد بررسی قرار می‌گیرند، موجب تعدد روش های نمونه گیری خون شده است. از میان روش‌هایی که معمولاً در بیمارستان‌ها و مطب پزشک مورد استفاده قرار می‌گیرند، ۳ روش نمونه‌گیری بیشترین کاربرد را دارند؛ که در اینجا به بررسی هرکدام پرداخته‌ایم:

۱. خون‌گیری وریدی

خون‌گیری وریدی که با رگ‌گیری و وارد کردم یک سوزن در ورید انجام می‌شود، یکی از رایج‌ترین روش‌های نمونه‌گیری در بیمارستان‌ها است. نمونه‌گیری خون از یک ورید سطحی در اندام فوقانی (معمولاً ورید کوبیتال میانی در بازو) صورت می‌گیرد. این ورید به پوست نزدیک است و اعصاب زیادی در نزدیکی آن قرار دارند؛ به همین دلیل، خون‌گیری وریدی باعث درد و اذیت بیمار می‌شود. اگرچه خون‌گیری وریدی بهترین راه برای نمونه‌گیری خون است؛ اما برای بسیاری از بیماران استرس‌زا و ناخوشایند است. برای نمونه‌گیری با رگ‌گیری می‌توان از تجهیزات زیر استفاده کرد:

. سرنگ

برای نمونه‌گیری با سرنگ ابتدا لازم است گارو یا تورنیکه را کمی بالاتر از بازو ببندید تا ورید برجسته شده و رگ گیری راحت‌تر انجام شود. به‌این‌ترتیب، با وارد کردن نیدل (Needle) سرنگ در ورید و کشیدن پیستون، خون وارد سرنگ می‌شود. سرنگ دارای درجه‌بندی بوده و تعیین حجم خون‌گیری بر عهده پرستار یا کارشناس آزمایشگاه است.

. لوله خلأ

در این روش خون‌گیری، از لوله خلأ به‌جای سرنگ استفاده می‌شود. بعد از قرار دادن گارو در قسمت بالاتر از بازو، حجم زیادی از خون در ورید محبوس می‌شود. با فرورفتن نیدل یا همان سوزن متصل به لوله در رگ وریدی، خلأ موجود در محفظه لوله مکش ایجاد کرده و مانند پیستون سرنگ عمل می‌کند. به‌ این ‌ترتیب، خون به‌آرامی وارد محفظه می‌شود.

پس از خون‌گیری، نیدل از ظرف نمونه‌گیری جدا شده و درپوش جایگزین آن می‌شود. برای جلوگیری از انعقاد سریع خون در لوله خلأ، از ماده ضد انعقاد درون محفظه استفاده می‌شود و رنگ درپوش با توجه به نوع این ماده و همچنین نوع آزمایش خون تعیین می‌شود. با توجه به اینکه خون مستقیماً از ورید به ظرف نمونه‌گیری منتقل می‌شود، احتمال آلودگی و خطا در آن کمتر از خون‌گیری با سرنگ است.

۲. خون‌گیری شریانی

خون‌گیری شریانی یکی دیگر از انواع نمونه گیری خون است که معمولاً در محیط بیمارستان‌ها انجام می‌شود. در این روش از ناحیه مچ دست و شریان اصلی بدن برای نمونه‌گیری خون بهره میگیرند. روش نمونه‌گیری شریانی عمدتاً برای شناسایی اختلالات تنفسی و متابولیک و تفسیر گازهای خون شریانی (ABG) جهت تشخیص اختلالات اسید-باز استفاده می‌شود؛ که در آن‌ها سطح CO2 نیاز به بررسی دارد.

اگرچه این روش به ‌طور کلی بی‌خطر است، اما به دلیل استفاده از سرنگ می‌تواند برای بیمار دردناک و کمی آزاردهنده باشد. علاوه بر این، مواردی مانند تست آلن اصلاح‌شده غیرعادی با عفونت موضعی می‌توانند محل نمونه‌گیری را تحت تأثیر قرار دهند. در این روش همچنین خطر افزایش عوارض خونریزی در بیماران مبتلا به اختلال انعقاد خون یا کوآگولوپاتی (coagulopathy) وجود دارد.

۳. خون‌گیری مویرگی

خون‌گیری مویرگی یا نمونه‌گیری از انگشت یکی از آسان‌ترین روش‌ها است که به‌ سرعت به پایان می‌رسد و نیاز به آمادگی بسیار کمی دارد. خون‌گیری مویرگی شامل گرفتن حداقل مقدار خون از بیمار و معمولاً از نوک انگشت است. این روش به دلیل کاهش استرس و اضطراب بیماران، معمولاً برای کودکان و بزرگ‌سالان عصبی انجام می‌شود. البته راحتی و آرامش روانی بیماری را نمی‌توان تنها دلیل انتخاب این روش در نظر گرفت. خون‌گیری مویرگی به‌ صورت برداشتن چند قطره از خون بیمار است و معمولاً نمونه‌برداری از نوک انگشتان دست انجام می‌شود. بنابراین، بیمار خون بسیار کمتری نسبت به سایر روش‌های نمونه‌گیری از دست می‌دهد و امکان انجام آن در خانه نیز وجود دارد.

خون‌گیری مویرگی را به‌عنوان نمونه‌گیری خون خشک‌شده Dried blood sampling   نیز می‌شناسند. درصورتی‌که از این روش خون‌گیری برای نوزادها استفاده شود، قسمت پهلویی کف پا و نوک انگشت برای نمونه‌برداری انتخاب می‌شوند. برای آماده‌سازی محل نمونه‌گیری تنها لازم است آن را کمی ماساژ داده و با الکل ضدعفونی کنیم. پس از خشک شدن محل، با استفاده از لنست یک سوراخ کوچک ایجاد کنید. اولین قطره خون را با گاز استریل پاک کرده و منتظر بمانید تا یک قطره خون بزرگ بر روی پوست تشکیل شود.

برای نمونه‌برداری، از یک کاغذ مخصوص استفاده می‌شود که برخلاف خون‌گیری شریانی و وریدی، نیازی به نگهداری سرد ندارد. بنابراین، حمل‌ونقل و نگهداری آن بسیار ارزان‌تر و آسان‌تر از سایر روش های نمونه گیری خون است. معمولاً ۵ قطره خون برای نمونه‌گیری مویرگی نیاز است که از طریق تماس قطره خون با کاغذ نمونه‌گیری به دست می‌آید. در این روش خون‌گیری، فرد درد کمتری حس می‌کند و خطرات آلودگی و انتقال بیماری کمتر است. معمولاً برای آزمایش‌هایی مانند تشخیص گروه خونی افراد که حجم نمونه زیادی نیاز ندارد، از خون‌گیری مویرگی استفاده می‌شود.